ömer hayyam - rubai

Yürek / Ömer Hayyam

Bir yürek ki yanmaz yürek denir mi ona
Sevmek haram yüreğinde ateş olmayana
Bir günü sevgisiz geçirdinse yazık
En boş geçen günün o gündür inan bana

edip cansever -pesüs

Pesüs / Edip Cansever

I

Ben denizin kumları üzerinde durdum
Bir heykel tadında olan ve bunu geçen
Bir şekilde denizin kumları üzerinde durdum
Durdum ki, şehrin son kalıntısı onu unutmak olsa gerek
Diyordum. Ve bütün ayrıntılarından sıyrılmış bir düzlüğün
Ayrı bir nesne gibi, daha sonra da
Hiç görmediğim bir yaratık gibi üstüme gelmeye başladığı
Bir şey olsa gerek
Ben bunu duyuyordum.

Yalnız duymak mı? korktum ve her yerlerimle yalnız oldum
Oldum ki, düzlük dediğim o korkunç varlık
Bitmez tükenmez bir kaynaktan çoğalarak
Üstüme aktıkça benim
Ben kendimi koruyordum
Sanki bir çaresizlikten ödünç aldığım kendimi
Mesela ellerimi bir heykeli bozmayacak şekilde boşluğa uzatarak
Bir anlam vermek istiyor gibiydim düzlüğe
Ve birtakım görüntüleri üst üste yığaraktan
Bir anlam
Sonra alanlarda, ana caddelerde unutulmuş
ırtıcı bir hayvan gibi işte ben
Yapılması akla gelmedik
Daha bir sürü şeyleri de hep yapıyordum ki
Pek denenmemiş bir boğuşma şekli oluyordu bu da
Sonra ben yoruluyordum.
Yalnız yorulmak mı? giderek geri çekiliyordum biraz
Pençesi asfaltlarda gezen, tüyleri camları ikileştiren
Aşılır bir yer sanan o beton duvarları
Mermerleri ve soğuk potrelleri tırmalayan
Ben
Geri çekiliyordum biraz
Güçlenip saldırmak için düzlüğe yeniden
Ama hiç bilmiyordum ki, neresinden vurulurdu bu düzlük
Neresinden bozulur
Bilmiyordum ki
Bildiğim bir şey varsa, bana pek bir zararı dokunuyordu diyemem düzlüğün
Diyemem, çünkü bir yerlerim hiç mi hiç acımıyordu ki
Ne bir baş dönmesi, ne bir göz kararması
Duymuyordum ki
Olsa olsa benim kendime bir şeyler yapmam için zorluyordu beni
Düzlük
Ve gerçekten yaptırıyordu da
Mesela giderek yenilmem gerekiyordu ki kendime, yenildim
Uzanmam gerekiyordu ki yere, uzandım sonunda iyice
Uzandım içimdeki o beyaz düzlüğün taşırdığı
Bembeyaz taneciklerin üstüne
Artık çağanozlar bir su gibi beni yalayarak
Geçiyorlardı tek sesli yaradılışımdan
Ve memeli balıklar ağır ağır doğuruyorlardı içimde
Ben ve kumlar bir pesüs gibi ağırdan yanıyorduk
Biz öyle yanıyorduk ki, dünya ise bu alevden
Bir bağışlanmamış dünyaydı
Artakalan dünyaydı eski bir tevrat plağından
Gittikçe bizim olmayan bir
Dünyaydı
Ve düzlük bir peygamber ölüsü karşısında
Bitmeyen bir düzlüktü ki... işte ben
Gene de tam kendisi oldum diyemem düzlüğün
Diyemem
Çünkü bazı olaylar bunu doğruluyor
Ve bazı düşünceler.

Şöyle ki:
Martılardan bir tanesi yalnız yaşıyormuşçasına boşlukta
Dünyanın en heyecanlı çizgilerini çizdi
Ve bulutlar doldurdu bu kıvrımları yavaştan
Ve benim yarattığım tanrılar ki, geldiler
Bir inip bir çıktılar çocuklar gibi
Çığlık çığlığa
Bu metalsi görünümler arasından
Sonra ben belki de gözlerimi yumdum
Her yerlerimle yalnız oldum ki, düzlük
Etimi ve benim bütün boyutlarımı yemeye başladı
Ve hayallerimi
Yemeye
Demek oluyor ki bir süre kalsam böyle
- Ne kadar mı, bunun pek önemi olduğunu sanmıyorum -
Kimseler tanımayacak beni. Deniz hayvanlarının
Kurumuş iskeletlerine döneceğim
Korktum
Yani hiçbir şey değilim de ben, sadece bir konuyum
Öyle mi
Doğruldum işte yeniden
Bir insan tadında olan ve
Bunu geçen ben
Denizin kumları üzerinde durdum.

Ben denizin kumları üzerinde durdum
Ben, diyorum, demek oluyor ki bir anlamım var benim de
Değişen bir şey olarak ve değiştiren
Bir anlamım var
Peki öyleyse neden hep başkaları tanımladı beni şimdiye kadar
Neden
Gerçi sessiz ve ünü olmayan bir yaratıktım, biliyorum
Ve onlar güçlüydüler, biliyorum
Ne zaman biraz öfkelenmeye kalksam, bu bile
Onların istediği bir öfke oluyordu ki
Sonra ben susuyordum
Ama bir suçluluk da duyuyordum ki, bu da bir başkaca düşmanımdı benim
Ben neydim.


II

Hiçbir şeyin hiçbir şeyliği gibi bir şeydim. Bir ara
Hiç kimselerin tutmadığı oyunlara giderdim
Tiyatrolar ki benim en sevdiğim boşluklarımdır. Maun tabutumda
Her yerleri çok süslenmiş ölüler gibiyimdir
Bir kurdelenin ya da gümüşten bir haçın altında sanki
Geri çekilmiş yüzümle, geri çekilmişliğe dargın yüzümle
Bir çelişki gibi ölümsüz
Yaşamakta olurdum.

İlkyazla birlikte kına çiçeklerinin de açtığı söylenir
Kimi zaman da bir efsane gibi söylenir, kazılardan çıkarılmış kalıntı şehirleri
Anlatır gibi
Bana kalırsa açtıkları günden yıllarca sonra açar bu çiçekler
İlkel bir coşkunluğu bir hayat kılığına
Yıllarca sonra getirirler ki
Tıpkı fırtınalardan kurtulmuş bir geminin
Şimşekler, gökgürültüleri
Ve yırtıcı deniz hayvanlarından
Ve korkunç gıcırtılardan artakalan bir uğultuyu
Bir sabah denizinde sütliman
Güneşli, durgun bir gökyüzünün altında
Dinlenen gemicilere unutturduğu zaman
Derim ki, tam o zaman yaşanır fırtına
Onca telaş, onca ölüm korkusu o zaman.

Yani tiyatrolar ki benim en sevdiğim boşluklarımdır. Maun tabutumda
Her yerleri çok süslenmiş ölüler gibiyimdir
Bir kurdelenin ya da gümüşten bir haçın altında sanki
Ölümün bir acıyla doldurulduğu yüzümle
Geri çekilmiş yüzümle, geri çekilmişliğe dargın yüzümle
Öyle bir çelişki gibi ölümsüz
Yaşamakta olurum.

Hiçbir şeyin hiçbir şeyliği gibi bir şeydim. İşte ben
Hiç kimselerin tutmadığı oyunlara giderdim
Bir kedi ayaklarıma sürtünerekten geçerdi - ki benim yaşamımda
Her zaman bir kedi bulunur, onu ben
Bir imza gibi yazılarıma koyarım -
Ve duvarlar yumuşardı, sarkardı
Ellerimle ittiğim olurdu onları bu yüzden
Terlerdim
Sonra bir gazoz içerdim ki, yani ben
Kısaca söylemek gerekirse, bazı şeyleri hep geciktirirdim
Mesela bir mürekkep balığına, bir bahçe kapısının oymalı demir parmaklığına
Saatlerce baktığım olurdu, orkideler satılan bir dükkanın
Önündeki çiçek artıklarına
Bir bira çekme makinesine, ne bileyim
Yazısız bir kağıda günlerce baktığım olurdu
Ve yıllarca bir saplantıya
Giderek bakmanın tam kendisi olurdum. Yani ben
Bakmanın düzlüğü ve hiçliği ve sonrasızlığındaki şey
Olurdum ki, başkalarını hiç mi hiç ilgilendirmeyen
Yapayalnız bir ben kurardım
Yapayalnız bir ben kurardım ve kedi
Salona girerdi birden, başlama saatini
Bir o somutlardı sanki.

(Hiçbir şeyin hiçbir şeyliği gibi bir şeydiler onlar da
Biraz eşyaları vardı
Bir gidip bir geliyorlardı o eşyalar arasında
Biraz da susuyorlardı. Ve ağırca bir konsol
Tüyleri dökülmüş bir halıyla beraber
- Küllükleri, bir gece lambasını, duvardaki bir gravürü saymazsak -
Onların aile resimleri gibiydiler
Ve biraz da üç kişiydiler ki, ben onları buluyordum
Biri bir banka afişinde veznedar
Ben onu buluyordum
Biriyse bir ilaç prospektüsünde acılı
Ve hastalıklı bir kadın
Onu da
Buluyordum ki
Olsa olsa bir heykeldi diyebilirim üçüncüsü de
Gündelikçi bir kadın
Tozunu alıyordu bazen, siliyordu onu iyice
Böylece üç kişiydiler. Ben birdenbire buzdolabını gördüm
Yaşayan bir şey olarak
Diyebilirim ki, değişken bir yüzölçümü vardı yaşamasının
Ve beyaz
Ve mavimsi bir şekilde örtüyordu ki dünyayı
Bir seramik gibi onu dondurarak
Bir mine gibi
Şunu da söylemeliyim ki, hiçbir şey kımıldamıyordu bu yüzden
Bir tanrı yere düşse parçalanacak
Ve pencerelerden upuzun inşaat demirleri giriyordu içeriye
Gökler kalıplı ve kalın
Duruyordu bir buz dağı gibi şehrin üstünde
Ve dolap buzlanıyordu durmadan. Öyle ki
Önce mutfağı donduruyordu bir buzdolabı mantığıyla
Odalara giriyordu, sonra veznedarı
Heykeli, hasta kadını, giderek
Koltuğu, masanın altındaki kediyi - evet kediyi -
Konsolla çatlak bir aynayı da donduruyordu
Bu böyle olunca, yani evin her köşesi donmakta oldu mu
Birden bir örümcek düşüyordu yere, çıt diye bir ses
İncecik gövdesiyle kırılıp bölünüyordu
Örümcek
Ve ayna hep gösteriyordu. Ben solgun
Yüzümle buzlanaraktan içimi gezdiriyordum orada
Ve konsolda bir kadını kaydırıyordum, o kadın ki
İyiliği artık çağımıza uymayan
Bir kadın ki
Cinsiyeti belirsiz bir resim gibi duruyordu
Ellerim arasında
Ve tuhaf yüzler duruyordu, ben bunu görüyordum
Anlamları hiç değişmeyen
Mesela gülmek sonsuzca uzanıyordu. Anılar
Bir buz bitkisi gibi renksiz, yabansı
Acılar ki en kalıcıydı ve nasıl
Yeni bir insan haritasını çiziyorlardı buzların altında
Ve insan nasıl da daha çok benzeyerekten insana
Durmuştu ki, şöyleydi:
Sanırım bir soru vardı öyle sorulacak
Bir soru, evet, hiç olmazsa
Biz tarihin hangi döneminde yaşadık?
Bir insan müzesi gibi...

Kedi
Çıkardı birden salondan. Ve bitiş saatini
Bir o somutlardı sanki.)


III

Sanırım hiçbir şeyin öyle pek tamamlanmadığı
Bir çağda yaşıyordum. Ve bütün eksik kalmaların
Sessiz ve ünü olmayan bir tanığıydım ben
Ben, diyorum, demek oluyor ki bir anlamım vardı benim de
Düşünen bir şey olarak ve düşündüren
Ama korkarak söylüyorum, çok ağır bir yük gibi taşıyordum bunu da
Ve biraz da pek kullanılmayan
Ya da hiç bırakmadıkları kullanılmaya
Çok ağır bir yük gibi
Onu ben taşıyordum, düşündüklerimi
Ve bu durumda ne beni etkileyen
Ne de ben etkilendikçe bir başkasını
Etkileyen ve bizi geçen
Bir ben kurmuş oluyorduk ki, o zamanda diyordum
Yani hiçbir şey değilim de ben, sadece bir konuyum
Öyle mi?

Yeniden, yeniden, yeniden doğruluyordum
Bir insan tadında olan ve
Bunu geçen ben
Bir dram gibi sonsuz
Kumları üzerinde sonsuzluğun.

thomas stearns eliot - çorak ülke

Çorak Ülke / Thomas Stearns Eliot


                                     1922

`Nam Sibyllam quidem Cumis ego ipse
oculis meis vidi in ampulla pendere,
et cum illi pueri dicerent: Sibulla ti thelis;
respondebat illa: apothanein tehelo.' (1)

Ezra Pound için
il miglior fabbro (2)


I. ÖLÜLERİN GÖMÜLÜŞÜ

Nisan en zalim aydır, gövertir
Leylakları ölü toprakta, yoğurur
Anılarla istekleri, uyarır
Uyuşuk kökleri bahar yağmuruyla.
Kış, sıcacık tuttu bizi, örter
Toprağı unutkan karla, sürdürür
Kısır bir hayatı kuru köklerle.i
Yaz şaşırttı bizi, Starnbersee'ye gelince
Deli bir sağnakla; sığındık sıra kolonlara,
Derken yeniden güneş, uzandık Hofgarten'a,
Birer kahve içip konuştuk bir saat kadar.
Bin gar keine Russin, stamm' aus Litauen, echt deutsch. (3)
Ve çocukluğumuzda, arşidüklerde kalırken,
Yeğenimgillerde, kızakla gezdirirdi beni,
Ve ben korkardım. Ama o, Marie, derdi,
Sıkı tutun Marie! Ve yamaçtan kayardık.
Dağlardaysan, orada özgür bulursun kendini.
Çoğu geceler okurum, kışın da güneye giderim.

Hangi kökler kavrar, hangi dallar bezer
Buradaki taş yığınını? Ey insanoğlu
Bunu bilemez, sezemezsin, çünkü bildiğin yalnız
Bir kırık putlar yığınıdır ki güneşte kavrulur
Ve ona ne ölü ağaç gölge, ne cırcırböceği erinç,
Ne de kuru taş su sesi verir. Yalnız
Burası gölge, altı bu kızıl kayanın,
(Sığın gölgesine bu kızıl kayanın),
Ve ben öyle bir şey göstereceğim ki sana,
Ne seni durmadan izleyen sabahki gölgendir,
Ne kalkıp seni karşılayan akşamki gölgendir,
Sana korkuyu göstereceğim bir avuç tozda.

                Frisch weth der Wind
                Der Heimat zu
                Mein Irisch Kind,
                Wo weilest du? (4)

"Bana sümbülleri ilk verişin bir yıl önceydi,
Sonra sümbül kız koydular adımı."
- Ama döndüğümüzde, gün sonu, sümbül bahçesinden,
Kolların dolu, saçların ıslak, bir türlü
Konuşamadım, gözlerim de seçmedi, sanki
Ne diriydim, ne ölü, ne de bir şey biliyorum,
Sırf bakıyordum ışığın gözüne, sessizlik.
Oed' und leer das Meer. (5)

Madam Sosostris, şu ünlü falcı,
İyice üşütmüştü kendini ama
En akıllı kadın diye bilinir Avrupa'da
Elinde bir deste hayın kağıtla. İşte, dedi,
Senin kağıdın, boğulmuş Finikeli gemici,
(Şu inciler onun gözleriydi bir zamanlar, Bak!)
İşte Belladonna, Kayalıkların Ecesi,
Durumların ecesi.
İşte üç değnekli adam, işte Çarkıfelek,
Ve işte tek gözlü tüccar, bu kağıda gelince,
Bu boş kağıt, tüccarın sırtındaki şeydir,
Onu da görmem yasaktır. Peki nerede
Asılmış Adam! Suda ölümden sakın.
Kalabalıklar görüyorum halka olmuş yürüyor.
Falınız tamam. Sayın Mrs. Equitone'u görürseniz,
Deyin ki yıldız falını kendim getiririm:
Öyle zamandayız ki su uyur düşman uyumaz.

Düşçül Kent,
Kirli sisi altında bir kış sabahının,
Bir kalabalık aktı Londra Köprüsünden, sürüyle,
Ummazdım, ölüm çökertsin insanları sürüyle.
Duyulan, kesik ve seyrek, iç çekişlerdi,
Ve gözleri kendi adımlarındaydı her adamın.
Aşıp tepeyi aktılar King William Caddesinden
Saint Mary Woolnoth Kilisesine, kulede çan
Ölü bir sesle tınlarken son vuruşunda dokuzun.
Bir tanış görüp durdurdum haykırarak, "Stetson!
"Sen ha! Gemilerdeki yoldaşım benim, Mylae'de!
"Şu ceset, bıldır diktiydin ya bahçene,
"Filiz verdi mi? Bu yıl durur mu çiçeğe?
"Yoksa o beklenmedik don bozdu mu tarhını?
"Öyleyse uzak tut köpeği, insanların dostudur,
"Yoksa tırnaklarıyla kazıp çıkarır gene!
"Sen! hypocrite lecteur! - mon semblable, - mon frère!" (6)


II. BİR SATRANÇ PARTİSİ

Kadının koltuğu, yaldızlı bir taht gibi,
Çil Çil yansıdı mermerde ve ayna
- Destekleri salkımlı asmalarla bezenmiş
Birisinden bir altın Küpidon baka kalmış,
(Biri de gizlemiş gözlerini kanadıyla) -
Çiftleyip alevlerini yedi kollu şamdanın
Yansıttı ışığı masanın üzerine, tam da
Yükselirken mücevherlerinin parıltısı
Öbek öbek atlas döşeli kutulardan;
Fildişi ve renkli camdan şişeciklere,
Tapasız, sinmiş acayip, sentetik parfümleri,
Macun, toz ya da sıvı - bunalttı, şaşırttı
Ve boğdu duyuları kokularla; tedirgin olup
Pencereden gelen esinle, kokular yükseldi
Besleyerek upuzun alevlerini şamdanın
Ve savurdu dumanları bölmeli tavana,
Tedirgin edip desenlerini oymalı tavanın.
Geniş kızılağaç kaplama, renkli taşlarla çevrili,
Bakır kakmalı, bir yeşil, bir turuncu yanıyor
Ve bu içli ışıltıda oyma bir yunus yüzüyordu.
Antik şömine üstündeki tabloda anlatılan,
Sanki bir pencereydi ormana açılan,
Değişimiydi Philomel'in, o barbar kralın
Onca zorladığı; ama bülbül kesilmiş orda,
Sarmıştı tüm çölü kirletilemez bir sesle,
Ve hala ağlıyordu ve dünya hala o yolda,
"Cik cik!" kös dinlemiş kulaklara.
Ve zamanın öbür solgun artıkları da
Anlatılmıştı duvarlarda; ısrarla bakan biçimler
Dört yönden sarkmış, eğilip susturuyordu odayı.
Sürüklendi merdivende adımlar.
Ocağın ışığında, fırçanın altında, saçları
Alevli oklar gibi dağılmış
Işıl ışıl konuşurken, artık zalimce susacaktı.

"Sinirlerim bozuk bu gece. Çok bozuk. Gitme kal.
"Bir şeyler anlat. Neden konuşmazsın hiç. Konuş.
"Ne düşünüyorsun? Ne düşüncesi bu? Ne?
"Ne düşünürsün böyle bilmem ki hiç. Düşün bakalım."

Sanırım biz dönekler geçidindeyiz,
Ölü adamlar orda yitirmişti kemiklerini.

"Nedir bu gürültü?"
                        Eşikten esen yel.
"Peki ya bu gürültü? Zoru nedir bu yelin?"
                        Hiçbişey gene hiçbişey.
                                        "Bilmez
"misin hiçbişey? Görmez misin hiçbişey? Hatırlamaz mısın
"Hiçbişey?"
                Hatırlarım
Şu incilerdi adamın gözleri bir zamanlar.
"Diri misin, değil misin? Hiçbişey yok mu kafanda?"
                                                    Ama
O O O O şu Şekispiyerimsi cümbüş-
Hem ne incelik
Ne yetkinlik
"Ne yaparım şimdi ben? Ne yaparım ben?
"Öyleyse hemen fırlayıp sürterim sokaklarda,
"Saç baş darmadağın. Peki ne yaparız yarın?
"Ve her günü Tanrının?"
                        Sıcak su saat onda.
Yağmur varsa, kapalı bir araba saat dörtte.
Sonra bir el satranç oynayacağız,
Kapaksız gözlerimiz kısılmış, kulağımız kapıda.

Kocası terhis edildiğinde Lil'e dedim ki -
Esirgemedim sözümü, hem yüzüne söyledim,
VAKİT TAMAM, BEYLER, KAPATIYORUZ
Bak Albert dönüyor, çekidüzen ver kendine biraz.
Bilmek ister n'aptın sana verdiği parayı,
Dişlerini yaptırman için. Verdi, hem de yanımda.
Gel çektir tümünü, Lil, güzel bir takım yaptır,
İnan ki, demişti, yüzüne bakasım gelmiyor.
Al benden de o kadar, dedim, Albert'ciği düşün bir,
Dört yıldır askerdeydi, gününü gün etmek ister,
Bunu sende bulamazsa, başkaları var, dedim.
Ya, öyle mi dedi. Olabilir a, dedim.
O zaman bir kapı bulurum, dedi, ama açık konuşsana.
VAKİT TAMAM, BEYLER, KAPATIYORUZ
O işten hoşlanmasan da dayanmalısın, dedim.
Yok, yapamam, dersen, başkaları seçip kapar.
Albert çekip giderse, bilir miydim? deme sakın.
Utanmalısın, dedim, böyle yaşlı görünmekten.
(Oysa ancak otuz birinde.)
Elimden ne gelir, dedi, suratını asarak,
Hep aldığım o haplar, düşürmek için, dedi.
(Beş tane vardı, minik George'da az kalsın ölüyordu.)
Ezzacı her şey düzelir, dedi, ama nerde eski halim.
Sen eni konu aptalmışsın, dedim,
Ya Albert rahat bırakmazsa, sil baştan, dedim.
Çocuk istemiyordun da niye evlendin?
VAKİT TAMAM, BEYLER, KAPATIYORUZ
Neyse, Albert geldi o pazar, sofrada sıcak domuz budu,
Yemeğe bırakmadılar beni, tatmalıymışım sıcacık -
VAKİT TAMAM, BEYLER, KAPATIYORUZ
VAKİT TAMAM, BEYLER, KAPATIYORUZ
İğgeceler Bill. İğgeceler Lou. İğgeceler May. İğgeceler.
Haydi eyvallah. İğgeceler. İğgeceler.
İyi geceler leydiler, iyi geceler sevimli leydiler,
        iyi geceler, iyi geceler.


III. ATEŞ TÖRENİ

Irmağın tentesi çökmüş: damar parmaklarıyla
Son yapraklar kavrayıp gömülür ıslak setlere. Yel
Arşınlar kavruk ülkeyi duyulmadan. Su perileri gitmiş.
Nazlı Thames, usulca ak, bitinceye kadar türküm.
Üstünde ne boş şişeler, sandviç kağıtları,
Ne ipek mendiller, karton kutular, izmaritler,
Ne de başka izi yaz gecelerinin. Su perileri gitmiş.
Ve dostları, kent kodamanlarının aylak mirasçıları,
Gitmişler, adres filan bırakmadan.
Leman gölünün kıyısında oturdum da ağladım.
Nazlı Thames, usulca ak, bitinceye kadar türküm,
Nazlı Thames, usulca ak, sessiz ve kısadır sözüm.
Ama ansızın soğuk bir yel ve duyarım ardımda
Kemik takırtıları ve kikirdemeler, kulaktan kulağa.
Bir sıçan otların arasından usulca süzüldü
Yapış yapış karnını toprağa sürterek,
Avlanırken ben durgun sularında kanalın
Havagazı fabrikasının ardında, bir kış akşamı,
Aklımda kral kardeşimin uğradığı deniz kazası
Ve kral babamın ölümü, ondan önce.
Aşağıda ıslak toprakta çıplanmış ak gövdeler
Ve basık ve kuru tavanarasındaki kemikleri
Yıllardır takırdatan ayaklarıydı sıçanların.
Ama ben ardımdan, zaman zaman, duyarım
Korno-motor seslerini ki getirirler nasılsa
Sweeney'i Mrs. Porter'a baharda.
Ooo! Dolunay doğup üstüne parlasın
Mrs. Porter'la kızının
Onlar sodalı suda yıkar ayakların'
Et O ces voix d'enfants, chantant dans la coupole! (7)

Cik cik cik
Cık cık cık cık cık cık
Onca zorlanmış
Tereu (8)

Düşçül Kent
Boz sisi altında bir kış öğlesinin
Mr. Eugenides, İzmirli tüccar,
Tıraşsız, bir cebi kuşüzümü dolu,
CIF Londra: Belgeler para ödenince,
Kaba bir Fransızcayla, ne dersin, dedi,
Canon Street Otelinde öğle yemeğine,
Sonra hafta sonu tatiline Metropole'de.

Erguvanımsı saatte ki bakışlar ve sırt
Doğrulur masadan ve insan makinesi bekler
Avara çalışan, bekleyen bir taksi gibi,
Ben Tiresias, iki hayat arası bocalayan, kör,
Pörsük dişi memeli yaşlı adam, nasıl sezmem,
Erguvanımsı saatte, akşam saatinde ki çırpınır
Yuvaya doğru, gemicileri yuvaya getirir denizden,
Daktilo kız çay zamanı yuvada, sabah sofrasını tpolar,
Sobasını yakar, düzenler hazır yiyecekleri masada.
Pencerenin dışına korkusuzca astığı
İç çamaşırları güneşin son ışınlarıyla yanar,
Ve yığılmış üstüne divanın (geceleri yatağı)
Çoraplar, terlikler, kombinezonlar, korseler.
Ben Tiresias, pörsük hayvan memeli kocamışa yeter
Yeter de artardı bu sahne, gerisine gelince -
Yolu gözlenen konuğu bekledim ben de.
Adam, iğrenç suratlı bir gençtir, gelir,
Sıradan bir emlakçı katibi, küstah bakışlı,
Aşağı kesimden biri ki kurumlu hali sırıtır
Bir Bradford milyonerinin ipek şapkası gibi.
Umduğu gibi, zaman en uygun zamandır,
Yemek bitmiş, kadın oyalamaya çalışır,
İstemese bile engel de olmaz kadın.
Ateşlenmiş ve kararlı, adam hemen saldırır;
Hiçbir engele rastlamaz yoklayan eller;
Karşılık mı bekler adamdaki kör gurur,
Kayıtsızlığı da hoş karşılar.

(Ve ben, Tiresias, önceden acısını çekmiş
Aynı yatak-divanda oynanan oyunların,
Ben ki Thebai surlarına sırtımı dayamış,
Yürümüşüm safında en aşağılık ölülerin.)
Adam son bir öpücüğe daha kıyar,
El yordamıyla iner ışıksız merdiveni.

Kadın döner, bir an pencerede görünür,
Sanki habersizdir aşığının gittiğinden,
Kafasından puslu bir düşünce geçer:
"Neyse bu da bitti, iyi ki bitti hem."
Bir gün gelir düşer de yosma kadın
Yalnızken gene dolanırsa odasında,
Eli saçlarına gider kendiliğinden
Ve bir plak koyar gramafona.

"Sulardaydım, bu ezgi çalındı kulağıma"
Ve Strand boyunca, Queen Victoria Caddesine dek.
Kent, ey Kent! arasıra duyarım
Lower Thames Caddesinde bir meyhaneden
Bir mandolinin hoşa giden dertlenişini
Ve öğle yemeğindeki gürültüsüyle sohbetini
Balıkçıların ki orda yaşar duvarlarında
Magnus Martyr Kilisesinin,
Büyülü görkemi İyon beyazıyla altın renginin.

Irmağın terlediği
Yağ ve katran,
Mavnalar sürüklenir
Alçalan sularda,
Al yelkenler
Dopdolu
Yelle, yelpirder koca serende.
Mavnalar yıkar
Sürüklenen paraketeleri
Varırlar Aşağı Greenwich'e
Köpekler Adasından ileri.
                         Weialala leia
                         Wallala leialala

Elizabeth'le Leicester
Çekilen kürekler,
Teknenin kıçı
Yaldızlı deniz kabuğu
Al ve altın,
Sert soluğanlar
Yıkadı kıyıları,
Güneybatı yeli
Çan seslerini
Ak kulelerin
            Weialala leia
            Wallala leialala

"Tramvaylar tozlu ağaçlar.
Highbury'denim. Richmond'la Kew idi
Beni mahveden. Bir kanodaydı, dapdar,
Richmond'un yanında kaldırdım dizlerimi."

"Moorgate'in gediklisiyim ve gönlüm
kırık dökük. Her şey olup bitince
Ağladı adam ve sözerdi 'yeni bir yarın'.
Ses etmedim. Nemeydi benim gücenme."

"Margate kumsalındayım.
Bağlayamam ki
Hiçbir şeyi hiçbir şeyle.
Ucu kırık turnakları kirli ellerin.
Benim halkım gönülsüz halk, ummaz ki
Hiçbir şey."
            la la

Sonra vardım Kartaca'ya

Yanıyor yanıyor yanıyor yanıyor
Ey Tanrım Sen kurtar beni
Ey Tanrım Sen kurtar

yanıyor


IV. SUDA ÖLÜM

Fenikeli Phlebas, öleli iki hafta olmadan
Unuttu martı çığlıklarını, soluğanları
ve kâr ile zararı.
                        Bir akıntı, deniz altında,
Sıyırdı kemiklerini fısıltılarla. Yüksele alçala
Yeniden yaşadı evrelerini yaşlılığıyla gençliğinin
Kapılırken burgaçlara.
                        Yahudi ol, olma
Sen, ey çarkı çevirirken yelden yöne bakan!
Düşün Phlebas'ı, o da yakışıklı ve boyluydu eskiden.


V. GÖK GÜRÜLTÜSÜNÜN DEDİKLERİ

Vurunca meşale kızıllığı terli yüzlere
İnince dondurucu sessizlik bahçelere
Başlayınca can çekişme taşlık ülkede
Bağıranlar ve ağlayanlar
Mapusane ve saraylar ve yankıması
Gök gürlemesinin, bharda, uzak dağlarda
O adam ki yaşıyordu, şimdi ölüdür
Bizler ki yaşıyorduk, şimdi ölüyoruz
Sabrımız tükenmiş

        Burada su yok yalnız kaya var
Kaya ve susuzluk ve kumlu yol
Yol döne döne tırmanıyor dağlara
Dağlar ki sırf kaya, su yüzü görmemiş
Su olsaydı durup içerdik birer birer
Kayalar arasında kim durur, kim düşünür
Ter kupkuru, ayaklarsa kuma gömülü
Hiç olmazsa su olsaydı arasında kayaların
Ki ölü dağın çürük dişli ağzıdır, tüküremez
Kişi burda dikilemez, oturamaz, yatamaz
Üstelik sessizlik de yok bu dağlarda
Ama kuru kısır gök gürlemesi var, yağmursuz,
Üstelik çile yerleri de yok bu dağlarda
Ama asık mor suratlar sırıtır ve hırlar
Çatlak duvarlı evlerin kapılarından
                                Su olsaydı
        Kaya olmasaydı
        Kaya olsaydı ama
        Su da olsaydı
        Ve su
        Bir pınar
        Bir gölcük kayalar arasında
        Hiç olmazsa su sesi olsaydı
        Değil ağustosböceği
        Ve türküyen kuru otlar
        Ama bir su sesi kayalardan
        Şakırken yalnızgezer ardıç kuşu orada çamlarda
        Şıp şıp şip şıp şıp şıp
        Ama ne gezer su

        Kimdi o üçüncü, hep yanında yürüyen?
Sayınca bir sen varsın, bir de ben
Ama ne zaman uzayıp giden ak yola baksam
Birisi daha var daima yanında yürüyen
Akıyor sanki boz harmanisiyle, kukuletalı,
Bilemem artık erkek mi, kadın mı
- Ama kimdir öbür yanında yürüyen?

        Yücelerden gelen şu ses de nedir
Anaların yaktığı ağıdın mırıltısı,
Nedir şu kukuletalı insan yığını, kaynaşır
Sonsuz ovalarda, tökezler çatlak toprakta,
Ki kuşatılmış dümdüz bir ufukla yalnız,
Hangi kenttir şu dağların üstündeki
Çatırdı ve sessizlik ve patlamalar erguvan gökte
Yıkılan kuleler
Kudüs Atina İskenderiye
Viyana Londra
Düşçül
Bir kadın uzun kara saçlarını gerdi eliyle
Ve zırıldattı tellerinde bir ezgiyi
Ve bebek yüzlü yarasalar erguvan ışık içre
Islık çaldılar ve kanatlarını çırptılar
Ve kara bir duvardan aşağı sarktılar başaşağı
Ve havada tepetaklaktı kuleler
Çalarak hatırlatan çanları ki saatleri vurur
Ve boş sarnıçlarla kör kuyulardan yükselen türküler.

        Dağlar arasındaki bu kokmuş çukurda
Solgun ayışığında, otlar türkü yakıyor
Çökmüş mezarlar üzre, kilise avlusunda
Bomboş bir kilise, yelin cirit attığı,
Cam çerçeve yok, kapı gıcırdar durur,
Kuru kemikler incitmez ki kimseyi.
Sırf bir horoz kurulmuş çatı direğine
Ku ku riku ku ku riku
Bir şimşeğin yalazında. Sonra çileyen bir bora
Yağmur getiren.

        Ganj cılızlaşmıştı ve bitkin yapraklar
Yağmur bekliyordu, kara kara bulutlar
Yığılırken çok uzaklarda, Himalayalarda.
Cengel sinmiş, kamburlaşmıştı sessizce.
Derken konuştu gök gürültüsü

DA

Datta: Verdiğimiz nedir?
Dostum, tutkuyla titremekte yüreğim,
Bir anlık kapılışın korkunç ataklığı,
Ki bir sakınganlık çağı da onaramaz bunu,
Bununla ama sırf bu tutkuyla varolduk
Ve bu, ne ölüm ilanlarımızda izlenebilir
Ne iyiliksever örümceğin sardığı anılarda
Ne de mühür altında, sıska dava vekili kırar
Bomboş odalarımızda

DA

Dayadhvam: Duydum anahtarlar
Bir kez döner kapıda, ve yalnız bir kez döner
Düşünürüz anahtarı, herkes kendi zindanında
Düşünmekte anahtarı, bir zindanı onar herkes
Ancak akşam saatinde, göksel söylentiler
Bir an için umutsuz bir Coriolanus yaratır

DA

Damyata: Tekne yanıtladı
Neşeyle, yelken ve kürekte usta ellere
Deniz durgundu, yüreğin yanıtlayacaktı
Neşeyle, çağrılsaydı bir, usulca atarak
Altında yoklayan ellerin

                       Oturmuş kıyıda
Avlanıyordum, ardımda çorak düzlükler,
Topraklarımı işleyebilecek miyim hiç olmazsa?
Londra Köprüsü yıkılıyor yıkılıyor yıkılıyor
Pi s'ascose nel foco che gli affina (9)
Quando fiam uti chelidon - Ey kırlangıç kırlangıç (10)
Le Prince d'Aquitaine à la tour abolie (11)
Bu parçalarla yıkıntılarımı payandaladım
Ya, siza uyarım öyleyse. Hieronymo delirdi gene.
Datta. Dayadhvam. Damyata. (12)
                Shantih shantih shantih (13)







T.S. Eliot,
Çeviren: "Eliot" Suphi Aytimur,
"T.S. Eliot / Çorak Ülke, Dört Kuartet ve başka şiirler", Adam Yayınları.

(1)
Sibyl'i Cumae'de kendi gözlerimle gördüm
cam bir kavanoz içinde yaşıyordu,
oğlanlar sorunca, "Sibyl ne oldu?"
yanıtı hep şuydu, "Ölümü özlüyorum."
                        Petronius'dan
                        Satiricon, Bölüm 48
(Çevirenin notu: Sibyl'e (kahin kadın) sonsuz hayat verilmiştir ama sonsuz
gençlik değil. Yüzyıllar boyu kocadıkça gövdesi küçüle küçüle bir çekirge
kadar kalır. Daha da büzülecek ama ölemiyecektir. Yani hem zamanın, hem de
doğum-ölüm-yeniden doğum halkasının dışına itilmiştir.)

(2) Daha iyi usta

(3) Hayır Rus değilim, Litvanyalıyım, Alman kökenli.

(4)
Dağlarından yurdunun
Yel eser serin serin
İrlandalım, çocuğum
Gurbet elde neylersin?
                R. Wagner (Tristan ile İsolde)

(5) Boş ve ıssız gene deniz.
                R. Wagner (Tristan ile İsolde)

(6) Sen! dönek okur! - benzerim, kerdeşim benim!
                C. Baudelaire

(7) Ve ey çocuk sesleri, kubbelerde çınlayan!
                Verlaine

(8) Tereu: Bülbül sesine öykünmede kullanılır.
    Tereus: Philomel'i kirleten kral.

(9) Sonra kendilerini arıtan alevlere daldı.
                Dante, Araf

(10) Ne zaman kırlangıç gibi olacağım.
                Pervigilium Veneris

(11) Aquitane Prensi yıkık kulede
                Gerard de Nerval

(12) Ver. Duyuları paylaş. Denetle.
                Upanishad'dan

(13) Barış. Barış. Barış.


Şiirin orijinali için buraya tıklayın.

cemal süreya - cigarayı attım denize

Cıgarayı Attım Denize / Cemal Süreya

Şimdi bir güvercinin uçuşunu bölüşürüyoruz
Gökyüzünün o meşhur maviliğinde
Uzun saçlı iri memeli kadınlarıyla
Bir Akdeniz şehri çıkabilir içinden
Alıp yaracak olsak yüreğini
Şimdi bir güvercinin

Şimdi sen tam çağındasın yanına varılacak
Önünde durulacak tam elinden tutulacak
Hangi bir elinden güzelim hangi bir
Bir elinde kızlığın duruyor garip huysuz
Bir elinde yetişkin bir günışığı
Daha öbür elinde de kilometrelerce hürlük
Çalışan insanlar için akşamlara kadar
Toz duman içinde
Bir elinde boyuna ekmek kesiyorsun

Biz eskiden de en aşağı böyleydik senlen
Bir bulut geçiyorsa onu görürdük
Bir minarenin keyfine diyecek yoksa onu
Bir adam boyuna yoksulluk ediyorsa onu
Ne zaman hürlüğün barışın sevginin aşkına
Bir cıgara atmışsak denize
Sabaha kadar yandı durdu.

jean paul sartre - albert camus'un ölümü üzerine

Albert Camus'nün Ölümü Üzerine / Jean Paul Sartre

        Altı ay önce, dün bile, "Ne yapacak?" diye soruluyordu. Saygı duymak
gereken karşıtlıklarla yaralanmış bir halde, geçici bir süre için sessizliği
seçmişti. Ama, ağır ağır geçen ve seçtiğine bağlı kalan ender insanlardan
olduğu için, sessizliğin sonu beklenebilirdi. Bir gün konuşacaktı.
Söyleyecekleri üzerinde tahminde bulunmak yürekliliğini bile bile göze
alamayacaktık. Ama, hepimiz gibi, yeryüzü ile birlikte değiştiğini
düşünüyorduk: varlığının canlı kalmasına yetiyordu bu.

        Dargındık; dargınlık -hiç görüşmeyecek bile olsak- bir şey değil; olsa
olsa, içinde bulunduğumuz dar, küçük dünyada, birbirimizi gözden kaçırmadan ve
birlikte yaşamak bir çeşit. Bu, onu düşünmeme, okuduğu bir kitap sayfası ya da
gazete üzerindeki bakışını duymama ve kendi kendime "Ne diyor? Şu anda ne
diyor?" dememe engel değildi.

        Olaylara ve içinde bulunduğum ruhsal duruma göre, bazen çok sıkıntılı,
bazen çok acı olarak yargıladığım sessizliği; ısı ya da ışık gibi, her günün
niteliği idi, insancıldı. Kitaplarının -özellikle, belki en güzeli ve en az
anlaşılanı olan Düşüş'ün- tanıttığı düşüncelerinin, yanında ya da karşısında
olunuyor, ama her zaman onlarla birlikte yaşanıyordu. Kültürümüzün belirli bir
serüveni idi bu: dönemleri ve sonucu bulunmaya çalışılan bir davranıştı.

        Çağımızda ve tarih karşısında yaptıkları Fransız Edebiyatı'nda belki
en ilginç olan uzun ahlakçılar zincirinin günümüzdeki mirasçısını temsil
ediyordu. İnsatçı, dar ve saf, duygulu ve sert insancıllığı, çağımızın
biçimsiz ve toplu olayları ile, sonucu şüpheli bir savaşa girmişti. Ama, bunun
yanında da reddetmedeki inatçılığı ile, çağımızın ortasında, gerçeğin
altınlarına ve makyavelcilere karşı, ahlakın varlığını savunuyordu.

        Bir yıkılmaz deyimleme, savunma olduğu söylenebilirdi. Ne değin az
okunur, ne değin az düşünülürse düşünülsün, avucunda sıkı sıkıya sakladığı
insancıl değerlerle karşı karşıya kalınıyordu: siyasal davranış sorununu
ortaya koyuyordu ortaya örneğin. Ya yanından kıvrılıp gitmek, ya da savaşa
girişmek gerekiyordu: tek kelime ile, düşünce hayatını yapan gerilim için
kaçınılmazdı. Son yıllarda, sessizliğinin bile olumlu bir yönü vardı;
uyumsuzun bu Descartesçısı, ahlakın güvenli toprağını bırakıp, uygulamanın
sonucu belirsiz yollarına sürüklenmeyi reddediyordu. Farkediyorduk bunu;
sessizliği seçtiği sorunların ne olduğunu da seziyorduk: çünkü ahlak, yalnız
başına ele alınırsa, hem devrim yapılmasını gerektirir, hem de suçlar onu.

        Bekliyorduk; beklemek gerekti, bilmek gerekti: sonunda ne yapar, neye
karar verirse versin Camus kültür alanımızın belli başlı kuvvetlerinden biri
olmakta, çağın ve Fransa'nın tarihini kendince temsilde devam edecekti. Ama
konuşsa idi, belki gittiği yolu öğrenecek ve anlayacaktık. Herşeyi yapmıştı
-bütün bir eser- ve her zaman olduğu gibi, herşey ortada idi. Kendisi de
söylüyordu: "Eserimi bundan sonra yapacağım". Bitti artık. Bu ölümün, kendine
özgü bir rezaleti var; insancıl olmayanın, insanlık düzenini ortadan
kaldırması bu.

        İnsanlık düzeni, bir düzensizliktir henüz; haksızdır, geçicidir,
ölünür orada, açlıktan öldürülünür; ne var ki, insanlarca kurulmuştur, onlarca
ayakta tutulmakta ve savaşı yapılmaktadır. Bu düzende Camus'nün yaşaması
gerekti; ilerleyen bu adam, bizim sorunumuzu ortaya koyuyordu; kendisi de
karşılığını arayan bir sorundu; bizler için, kendisi için, düzeni kuran ve
reddeden insanlar için uzun bir hayatın ortasında yaşıyordu; sessizlikten
çıkması, karar vermesi ve sonuca bağlaması önemli idi. Yaşlanıp ölenler
vardır; hep ertelenmiş olup, yaşantılarının anlamı, yaşantının anlamı
değişmeden ölebilecekler vardır. Ama bizim gibi kararsız, şaşkın olanlar için,
en iyilerimizin karanlık geçidin sonuna gelmeleri gerekir. Bir yapıtın
nitelikleri ve tarihsel bir anın koşulları, çok ender olarak, bir yazarın
yaşamasını bu kadar açıkça gerektirmiştir.

        Camus'yü öldüren kazaya, rezalettir diyorum; çünkü bu kaza, insancıl
dünyada, en derin gerekliliklerimizin uyumsuzluğunu ortaya çıkarıyor. Camus,
yirmi yaşında iken, ansızın kapıldığı, yaşantısını altüst eden bir hastalıkla,
uyumsuzu -insanın budalaca yokluğunu- buldu. Alıştı buna, dayanılmaz koşulunu
düşündü ve kendisini kurtardı. Bu iyileşmiş hasta, beklenmeyen ve dışarıdan
gelen bir ölümle çiğnendiğine göre, yalnız ilk yapıtlarının gerçeği söylediği
zannedilebilir. Buna göre uyumsuzluk, ne kimsenin ona, ne de onun kimseye
sorduğu sorudur; sessizlik bile denemeyecek, hiçbir şey olmayan bir
sessizliktir.

        Böyle olduğunu zannetmiyorum. İnsancıl olmayan, kendini belli eder
etmez insanın bir bölümü olur. Durmuş her yaşantı, -bu değin genç bir adamınki
bile olsa- hem kırılan bir plak, hem de bütün bir hayattır. Bu ölümde, onu
sevmiş olanlar için, dayanılmaz bir uyumsuzluk vardır. Gene de bu parçalanmış
yapıtı, bütün bir yapıt olarak görmeyi öğrenmek gerekir. Camus'nün
insancıllığında, kendisini ansızın alıp götüren ölüme karşı insancıl bir
davranış bulunduğu, onurlu mutluluk araştırmasının, ölmenin insanlık dışı
gerekliliğini içine aldığı ve zorunlulaştırdığı ölçüde, bu eserde ve bu
eserden ayrılamayacak olan yaşantıda, gelecekteki ölümüne karşı varlığının her
anını kuşatmak isteyen bir insanın saf ve başarılı girişimini bulacağız.

Albert Camus'nün Ölümü Üzerine,  Jean Paul Sartre (Düzyazı - Tam Alıntı) [188 kez ziyaret edildi.]
Kaynak: Düşler, sayı 9, mart-nisan 95, Çev. Yıldırım Keskin
Gönderen: Emre Sururi, 23-03-2001 Editör: Emre Sururi        

terkib-i bend - ziya paşa

TERKİB-İ BEND

Pek rengine aldanma felek eski felektir; Zîrâ feleğin meşreb-i nâ-sâzı dönektir.	a a
Yâ bister-i kemhâda ya vîrânede can ver, Çün bay u gedâ hâke berâber girecektir.	b a
Allâh'a sığın şahs-ı halîmin gazabından, Zîrâ yumuşak huylu atın çiftesi pektir!	c a
Yaktı nice canlar o nezâketle tebessüm, Şîrin dahi kasdetmesi câna gülerektir.	d a
Bed-asla necâbet mi verir hiç üniforma Zer-dûz[ı] palan ursan eşek yine eşektir!	e a
Bed-mâye olan anlaşılır meclis-i meyde, İşret; güher-i âdemi temyîze mehektir.	f a
Nush ile yola gelmeyeni etmeli tekdîr; Tekdîr ile uslanmayanın hakkı kötektir!	g a
Nâdânlar eder sohbet-i nâdânla telezzüz; Dîvânelerin hemdemi dîvâne gerektir.	h a
Afv ile mübeşşer midir ashâb-i merâtib? Kânûn-ı cezâ âcize mi hâs[ı] demektir?	i a
Milyonla çalan mesned-i izzette ser-efrâz Birkaç kuruşu mürtekibin câyı kürektir	j a
Îmân ile din akçadır erbâb-ı gınâda Nâmûs u hamiyyet sözü kaldı fukarâda	m m

ZİYA PAŞA

Kelimeler

afv: Af.

ashâb-ı merâtib: Mevki sahipleri.

bay: Zengin.

bed-asl: Kötü asıllı, soysuz.

bed-mâye: Mayası kötü, soysuz.

bister-i kemhâ: İpek döşek.

cây: Yer.

erbâb-ı gınâ: Zenginler.

felek: Gök yüzü.

gazab: Öfke.

gedâ: Fakir, kul, köle.

güher-i âdem: İnsanın cevheri.

hâk: Toprak.

halîm: Yumuşak huylu.

hamiyyet: Din, millet, vatan gibi değerleri koruma duygusu.

işret: İçki, içki âlemi.

mesned-i izzet: Yücelik mevkii.

meşreb-i nâ-sâz: Aykırı, ters yaratılış, huy.

mehek (mihenk): Altının ayarını ölçmeye yarayan taş.

mübeşşer: Müjdelenmiş.

mürtekib: Hırsız.

nâdân: Cahil, haddini bilmez.

necâbet: Asalet, soyluluk.

nush: Nasihat, öğüt.

reng: Hile, oyun; sûret, şekil.

ser-efrâz: Başta gelen, seçkin.

şîr: Aslan.

tekdîr: İkaz, ihtar, uyarı.

telezzüz etmek: Lezzet almak, hoşlanmak.

temyîz: Dikkatle inceleyip anlama, seçme.

zer-dûz: Altın işlemeli.

vaveyla - namık kemal

VAVEYLA

Nefta

1

Feminin rengi aksedip tenine
Yeni açmış güle misal olmuş
İn’itafiyle, bak! Ne al olmuş,!..
Serv-i simin sefalı gerdenineO letafetle ol nihal-i revan
Giriyor göz yumunca rü’yama
Benziyor, aynı, kendi hülyamaBu tasavvur dokundu sevdama
Ah böyle gezer mi hiç canan?..
Gül değil, arkasında kanlı kefenSen misin, sen misin garip vatan!..

Nefta

2

Bu güzellikte hiç bu çağında
Yakışır mıydı boynuna o kefen?..
Cisminin her mesamı yare iken
Tuttun evladını kucağında
Sen gider isen bizi kalır sanma
Şühedan oldu mevt ile handan
Sağ kalanlar durur mu hiçbir giryan?
Tende yaştan ziyadedir al kanSöyleyen söylesin sen aldanma!
Sen gidersin bütün helak oluruz
Koynuna can atar da hak oluruz...

Nefta

3

Git vatan! Ka’bede siyaha bürün
Bir kolun ravza-i nebi’ye uzat
Birini Kerbela’da Meşhede atKainata o hey’etinle görün!
O temaşaya Hak da aşık olurGöze bir alem eyliyor izhar
Ki cihandan büyük letafeti olur:
Aç vatan! Göğsünü İlahına aç!
Şühedanı çıkar da ortaya saç!

yunus emre şiirleri 2

ŞOL CENNETİN IRMAKLARI

Şol cennetin ırmakları akar Allah deyu deyu

Çıkmış islam bülbülleri öter Allah deyu deyu

Salınır tuba dalları, Kuran okur hem dilleri

Cennet bağının gülleri, kokar Allah deyu deyu

*** ***

Kimi yiyip kimi içer, hep melekler rahmet saçar

İdris nebi hulle biçer, biçer Allah deyu deyu

Altındandır direkleri, Gümüştendir yaprakları

Uzandıkca dudakları, biter Allah deyu deyu

*** ***

Aydan arıdır yüzleri, misk-i amberdir sözleri

Cennette Huri kızları, gezer Allah deyu deyu

Hakka aşık olan kişi, akar gözlerinin yaşı

Pür nur olur içi dışı, söyler Allah deyu deyu

*** ***

Ne dilersen Haktan dile, Kılavuzla gir bu yola

Bülbül aşık olmuş güle, öter Allah deyu deyu

Açıldı gökler kapısı, rahmetle doldu hepisi

Sekiz cennetin kapısı, açar Allah deyu deyu

*** ***

Rıdvan-durur kapı açan, idris-durur hulle biçen

Kevser şarabını içen, kanar Allah deyu deyu

Miskin Yunus var yarına, koma bugünü yarına

Yarın Hakkın divanına, varam Allah deyu deyu

*** ***

Tuba : Cennet Ağacı

Hulle : Elbise

Nebi : Peygamber

Rıdvan : Cennet, Cennet meleği

---

ELHAMDULİLLAH

Haktan gelen şerbeti içtik elhamdulillah

Şol kudret denizini geçtik elhamdulillah

Şol karşıki dağları, meşeleri bağları

Sağlık safalık ile aştık elhamdulillah

*** ***

Kuru idik yaş olduk, kanatlandık kuş olduk

Birbirmize eş olduk, uçtuk elhamdulillah

Vardığımız illere şol safa gönüllere

Halka tapduk manisin saçtık elhamdulillah

*** ***

Beri gel barışalım, yad isen bilişelim

Atımız eğerlendi estik elhamdulillah

İndik Rum'u kışladık, çok hayır şer işledik

Uş bahar geldi geri göçtük elhamdulillah

*** ***

Dirildik pınar olduk, irkildik ırmak olduk

Artık denize dolduk, taştık elhamdulillah

Taptuğun tapusuna, kul olduk kapusuna

Yunus miskin çiğ idik, piştik elhamdulillah

*** ***

---

HAKKI BULDUM CAN İÇİNDE

Baştan ayağa değin, Haktır ki seni tutmuş

Haktan ayrı ne vardır, Kalma guman içinde

Bir isen birliğe gel, ikiyi bırak elden

Bütün mana bulasın, sıdk u iman içinde

*** ***

Girdim gönül şehrine, daldım onun bahrine

AŞK ile gider iken, iz buldum can içinde

Bu izimi izledim, sağım solum gözledim

Çok acaibler gördüm, yoktur cihan içinde

*** ***

Yunus senin sözlerin, manadır bilenlere

Söylenecek sözlerin devr-i zaman içinde

*** ***

Guman : Şüphe

Bahri : Deniz

---

CAN İÇİNDE CAN OL

Can olgil can içinde, kalma guman içinde

İstediğin bulasın, yakın zaman içinde

Rüku secde de kalma, Ameline dayanma

İlm u amel gark olur, naz u niyaz içinde

*** ***

İkiligi terketgil birlik makamın tutgil

Canlar canın bulasın, işbu dirlik içinde

Şeriat korucudur, hakikat ordusunda

Senin için korunur, hasıl ordu içinde

*** ***

Aynel-yakin görüptür, Yunus mecnun oluptur

Bir ile bir oluptur, Hakkel-yakin içinde

*** ***

Aynel-yakin : Hakka Aşık olanların ulaştığı mertebe

Hakkel-yakin : Aşkın artıp, HAK ile BiR olma, (ayrılığın kalkması)

---

BÜTÜN ALEM BiR İÇİNDE

Onsekizbin alemin cümlesi BiR içinde

Kimse yok BiR den ayruk, söylenir BiR içinde

Cümle BiR onu BiRler, cümle ona giderler

Cümle dil onu söyler, her BiR tebdil içinde

*** ***

Kim gördü onu ayan, ne nakşu ne hod nişan

Söz "len terani" dir, Musa'ya Tur içinde

Yunus sen ne dilersin, dostu görem der isen

Ayandır görenlere, ol gönüller içinde

*** ***

Tebdil : Değişik görünmek, değişik

ayruk : Başka

Len terani : Allahın, Musa Peygambere "Beni göremezsin" hitabı

Ayan : Açık, açıkca ortada

---

OL CALABIMIN AŞKI

Ol calabımın aşkı bağrımı baş eyledi

Aldı benim gönlümü, sırrımı faş eyledi

Hergiz gitmez gönülden hiç eksik olmaz dilden

Calab kendi nurunu gözüme tuş eyledi

*** ***

Can gözü onu gördü, dil ondan haber verdi

Can içinde oturdu, gönlümü arş eyledi

Bir kadeh sundu cana, can içti kana kana

Dolu geldi peymane, canı sarhoş eyledi

*** ***

Esruk oldu canımız, dur döker lisanımız

Ol calabımın aşkı, beni sarhoş eyledi

Yunus imdi avunur, dostu gördü sevinir

Erenler mahfilinde aşka cünbüş eyledi

*** ***

Faş : Gizliyi açıklama

Tuş etmek : Yönelmek, yöneltmek

Peymane : Büyük Kadeh

Mahfil : Meclis, toplantı yeri

---

SUN KADEHİ EY SAKi

Doldur bize sun kadehi, Aşk şarabından ey saki

Ol denizden içir bize, k'andan içer seyh u faki

Kim ki bir dem sohbet ola, mufti müderris mat ola

Bir ilahi devlet ola, ondan içen oldu baki

*** ***

Okudun yedi mushafı, ha taat gösterir safi

Çünki amel eylemedin, gerekse var yüzyıl oku

Bin kez hacca vardın ise, Bin kez gaza kıldın ise

Bir kez gönül kırdı, ise gerekse var yollar doku

*** ***

Gönül mü yeğ, Kabe mi yeğ, eyit bana aklı eren

Gönlü yeğ-durur zira kim gönüldedir dost durağı

Yunus işin budur, hemen tutgil gönüller eteğin

Dilersen baki olasın, gönüller oldu baki

*** ***

K'andan : ki ondan

faki : FIKIH alimi

---

YA MUHAMMED CANIM ARZULAR SENİ

Arayı arayı bulsam izini

İzinin tozuna sürsem yüzümü

Hak nasip eylese görsem yüzünü

Ya Muhammed canım arzular seni

*** ***

Bir mübarek sefer olsa da gitsem

Kabe yollarında kumlara batsam

Hub cemalin bir kez düşte seyretsem

Ya Muhammed canım arzular seni

*** ***

Yunus metheyledi seni dillerde

Sevilirsin bütün bu gönüllerde

Ağlayı ağlayı gürbet ellerde

Ya Muhammed canım arzular seni

*** ***

---

GELDi GEÇTi ÖMRÜM BENİM

Geldi geçti ömrüm benim, şol yel esip geçmiş gibi

Hele bana şöyle geldi, şol göz yumup açmış gibi

İşbu söze hak tanıktır, Bu can gövdeye konuktur

Bir gün ola çıka gide, kafesten kuş uçmuş gibi

*** ***

Bir hastaya vardın ise, bir içim su verdin ise

Yarın anda karşı gele, Hak şarabın içmiş gibi

Bir miskini gördün ise, bir eskice verdin ise,

Yarın anda karşı gele, Hak libasın biçmiş gibi

Yunus Emre bu dünyada iki kişi kalır derler

Meğer HIZIR, İLYAS ola, Ab-ı hayat içmiş gibi

*** ***

---

AŞIK - MAŞUK

Helal kıldı maşuka, Aşık kendi kanını

Maşuk nakşından okur, Aşk eri kuranını

Yardan ayrı olunca, asılıp ölmek yeğdir

Aşık kendi bırakır boynuna urganını

*** ***

Gitmez aşık gözünden, hergiz maşuk hayali

Nitekim ZELHA verir YUSUF un nişanını

Dirlik budur maşuka, Aşık yolunda öle

Sorarlar ise eydem aşıkın burhanını

*** ***

BELKIS ile SÜLEYMAN aşka düştü bir zaman

İsteyip bulmadılar bu derdin dermanını

Gökteki HARUT MARUT, Aşk için indi yere

Zühre yüzün görünce unuttu rahmanını

*** ***

FERHAD bu aşk yolunda başın külünge tuttu

HÜSREV ŞİRİN derdinden dosta verdi canını

LEYLA ile MECNUN işi aceb gelir bu halka

Abdurrezzak terketti aşk için imanını

Zamane vefaları cefa gelir Yunus'a

Bir doğru yar bulunca feda kılar canını

*** ***

Burhan : Delil

Güzaf : Bos laf

Külüng : Kazma

---

SEVEREM BEN SENİ CANDAN İÇERİ

Severem ben seni candan içeri

Yolum vardır bu erkandan içeri

Beni sorma bana benden değilem

Suretim boş yürür dondan içeri

*** ***

Tecelliden nasib erdi kimine

Kiminin maksudu bundan içeri

Senin aşkın beni benden alıptır

Ne Şirin dert bu dermandan içeri

*** ***

Şeriat tarikat yoldur varana

Hakikat Marifet andan içeri

SÜLEYMAN kuş dili bilir dediler

SÜLEYMAN var SÜLEYMAN dan içeri

*** ***

Unuttum din diyanet, kaldı benden

Bu ne mezheptir, dinden içeri

Dinin terk edenin küfürdür işi

Bu ne küfürdür imandan içeri

Geçer iken Yunus şeş oldu dosta

Ki kaldı kapıda andan içeri

*** ***

Suret : Yüz, dış görünüş

Don : Elbise

Tecelli: Görünme, belirme

Gün : Gündüz, güneş

Şeş olmak: Karşılaşma, raslamak

---

BULDUK OL CANI

Aşk ile ister idik yine bulduk ol canı

Gömlek edinmiş giyer suret ile bu teni

Girmiş surette geçer, cümle işleri düzer

Geri kendiye söyler, gevher ile bu kanı

*** ***

Bu dünya bir pazardır, suretler dükkan olmuş

Bu dükkana giriben, oldur satan bu kanı

Bir niceler kayırır, bunca malım kaldı der

Veren oldur alan ol, sormaz nedir ziyanı

Yunus imdi sen senden, ayrı değilsin candan

Sen sende bulmaz isen, nerde bulasın anı

*** ***

Suret : Yaratılmış şeyler

Kan : Maden

---

BİR SAKİDEN İÇTİK ŞARAP

Bir sakiden içtik şarap, Arştan yüce meyhanesi

Ol sakinin mestleriyiz, canlar onun meyhanesi

Bir meclistir meclisimiz, anda ciğer kebap olur

Bir şemdir burda yanan, güneş onun pervanesi

*** ***

Aşk oduna yananların, Kulli vücudu nur olur

Ol od bu oda benzemez, hiç belirmez zebanesi

Ondaki mest olanların, "Enel hak" tır sözleri

Hallac Mansur gibidir en kemine divanesi

*** ***

Ol meclisin bekrileri, şol şah-ı Edhem gibidir

Belh şehrinde yüzbin ola her guşede viranesi

Yunus bu cezbe sözlerin cahillere söylemegil

Bilmezmisin cahillerin nice geçer zamanesi

*** ***

Saki : İçki dağıtan

Mest : Sarhoş

Peymane: Kadeh

Şem : Hepsi

Zebane : Alev

Kemine : En aşağı

Bekri : Sarhoş

Guşe : Köşe

Cezbe : İlahi sarhoşluk hali

---

SÖYLEYEMEM

Ey yarenler eydemezem, canım neye yandığını

Dil ile vasfedemem, gönlümü kim aldığını

Gönlüm dolu sığmaz dile, Aşıktır ol kim hal bile

Aşk niceyi verdi yele, anlayamaz nolduğunu

*** ***

Aşktan haber bilenlerin, Aşk derdiyle dolanların

Küfrü iman olanların, ayıplaman güldüğünü

Ağlamak gülmektir aşıka, dirilmek ölmektir aşığa

Kahr ile lütfü bir bilir, bilmez melul olduğunu

*** ***

Aşık yunus eyledi lal, Yunus kanı aşka helal

Koy verin etsin paymal, görmesin ayrıldığını

*** ***

Eydemezem : Söyleyemem

Vasfetmek : Tasvir etmek

Melul : Üzülen

Kahr : Güçlük, zor

Lütuf : İhsan, iyilik

Paymal : Ayak altında çiğnenmiş

---

EZELDEN VAR İDİ

Ezeliden var idi, canımda bu aşk odu

Eşkere etmez idim, bilirdim ki dost koydu

Ben razıyam bu yolda, günde bin kez yanarsam

Şekerden daha tatlı, şirindir aşkın tadı

*** ***

Aşk anadan doğmadı, kimseye kul olmadı

Hükmüne kıldı esir, cümle bilişi, yadı

Aşka mecnun olanlar, assı ziyandan farig

Korkmaz ıssı soğuktan, pes ne biliser odu

*** ***

Ezeli : Evveli olmayan

Eşkere : Açıklamak

Biliş : Tanıdık

Yad : Yabancı

Assı : Kazanç, kar

Is : Sahip

Farig : Vazgeçmiş

---

SIRRA ERDİM

Ben bunda seyr eder iken, aceb sırra erdim ahi

Bir siz dahi sizde görün, dostu bende gördüm ahi

Bende baktım bende gördüm, benim ile BiR olanı

Suretime can vereni, Kimduğini bildim ahi

*** ***

İsteyuben bulamazam, o ben isem ya ben hani

Seçemedim ondan beni, bir kez o oldum ahi

Maşuk benimledir bile, ayrı değil kıldan kıla

Irak sefer bizden kala, dostu yakın gördüm ahi

*** ***

Munim oldum yoksul iken, benim oldu kevn-i mekan

Yerden göğe magrib meşrik, yere göğe doldum ahi

Nitekim ben beni bildim, bu oldu ki HAKKI buldum

Korkum onu buluncadı, korkudan kurtuldum ahi

Yunus kim öldürür seni, veren alır tatlı canı

Bu canlara hükmedenin, kim olduğun buldum ahi

*** ***

Acep : Garip

Ahi : Kardeş

Kimduğini: Kim olduğunu

Munim : Nimet veren(Hak)

Kevn-i Mekan :Var olan her şey

Magrib, Meşrik : Doğu, Batı

---

AŞK BAHRİSİ

Benem ol aşk bahrisi denizler hayran bana

Derya benim katremdir zerreler umman bana

Kafdağı zerrem değil ay u güneş bana

Haktır aslım şek değil, Murşittir kuran bana

*** ***

Yok iken ol barigah, var idi ol padişah

Ah bu aşk elinden ah, dert oldu derman bana

ADEM yaratılmadan can kalıba girmeden

Şeytan lanet olmadan arş idi seyran bana

*** ***

Yaratıldı MUSTAFA, yüzü gül gönlü safa

Ol kıldı bize vefa, ondandır ihsan bana

Şeriat ehli ırak eremez bu menzile

Ben kuş dilin bilirim, söyler SÜLEYMAN bana

Yunus bu halk içinde eksikliktir HAK bilir

Divane olmuş çağırır, dervişlik buhtan bana

*** ***

Bahri : Bir cins deniz ördeği, deniz

Derya : Deniz

Katre : Damla

Umman : Okyanus

Zerre : En kucuk parca

Murşit : Rehber, Hak aşığı, Şeyh

Arş : Göğün en yüksek katı

Safa : Berraklık

Vefa : Sözde durma,

İhsan : Lütuf, bağış

Şeriat : Kuranın yüzeysel emirleri

Ehil : İş bilen

Menzil : Varılacak hedef

Buhtan : İftira

---

NİTELİĞİM SORAN

Niteliğim soran işit hikayet

Su vu toprak od u yel oldu suret

Dört muhalif nesneden dört duvarın

Sazıkar eyledi verdi keramet

*** ***

Yel ile toprağı kıldı muallak

Su içinde odu tuttu selamet

Rızkı ömrü tamam eyledi henüz

Şeş cihet olmadan tuttugu kisvet

*** ***

Baki tertiplerimi şerh edeyim

İnayet mevcudu sem'u basaret

Aklımın haberi bugünkü değil

Onu er derisen evvelki ayet

Yunus ile bu ne denli nasibim

Gönül dost durağı, dilim şehadet

*** ***

Sazıkar : Uygun

Muallak : Asılı, havada duran

Şerh : Açıklama

İnayet : Yardım

Sem : İşitme

Basaret : Görme

---

AŞK İMAMDIR BİZE

Aşk imamdır bize, gönül cemaat

Kıblemiz dost yüzü daimdir salat

Dost yüzün göricek, şirk yağmalandı

Anıncun kapıda kaldı şeriat

*** ***

Gönül secde kılar, dost mihrabında

Yüzün yere vurup kılar münacat

Münacat gibi vakt olmaz arada

Kim ola dost ile bu demde halvet

*** ***

Şeriat eydur, sakın şartı bırakma

Şart ol kişiye kim ede hiyanet

Erenler nefesi devletli rumuz

Onunla fitneden olduk selamet

"Beli" kavlin dedik evvelki demde

Henuz bir demdir, ol vakt u bu saat

*** ***

Derildi beşimiz, bir vakte geldi

Beşi bir eyleyip, kim kıla taat

Biz kimse dinine hilaf demeziz

Din tamam olucak doğar muhabbet

*** ***

Doğruluk bekleyen dost kapısında

Gümansız ol bulur ilahi devlet

Yunus ol kapıda kemine kuldur

Ezelden ebede dektir bu izzet

*** ***

Şirk : Allaha ortak koşma

Mihrab : Kıbleyi gosteren yer

Münacat : Yalvarma

Halvet : Yalnız kalma

Beli : Yaratılan ruhların Allaha verdikleri söz

(Evet sen rabbimizsin anlamında)

Rumuz : İşaret, söz, simge

Fitne : Hile, ayartma

Kavl : Söz

Derilmek : Düzenlenmek

Hilaf : Karşı, aksi

Güman : Şüphe

Kemine : Aciz, en değersiz

---

AŞIKLARA DİN NE HACET

Din umillet sorar isen, aşıklara din ne hacet

Aşık kişi harab olur, harab bilmez din diyanet

Aşıkların gönlü gözü maşuk diye gitmiş olur

Ayruk surette ne kalır kim kılısar zühd u taat

*** ***

Taat kılan uçmağ için din tutmayan tamu için

Ol ikiden farig olur, neye benzer bu işaret

Her kim dostu sever ise, dosttan yana gitmek gerek

İşi gücü dost olucak, cümle işten olur azat

*** ***

Onun gibi maşukanın haberini kim getirir

CEBRAİL-İ MURSEL sığmaz, böyle olundu işaret

Soru hesap olmayısar, dünya ahret kovana

MUNKER u NEKiR ne sorar terkolucak cümle murad

Havf u reca gelmez onda varlık yokluk bırakana

İlm u amel sığmaz onda ne terazi var ne sırat

*** ***

Ol kıyamet pazarında her bir kula BAŞ kaygısı

Yunus sen aşıklar ile hiç görmeyesin kıyamet

*** ***

Hacet : İhtiyaç

Di˜anet : Dini kurallar, yordamlar

Farig : Vazgecmek

Havf u reca : Korku ve ümit

---

CIKTIM ERiK DALINA

Çıktım erik dalına anda yedim üzümü

Boştan ıssı kakıyıp, der ne yersin kozumu

Ağrılık yaptı bana, buhtan eyledim ona

Çerçi de geldi dedi, niye aldın kuzumu

*** ***

Kerpiç koydum kazana, poyraz ile kaynattım

Nedir diye sorana, bandım verdim özünü

İplik verdim çulhaya sarıp yumak etmemiş

Becid becid ısmarlar, gelsin alsın bezini

*** ***

Bir serçenin kanadın, kırk katıra yüklettim

Çift dahi çekemedi, şöyle kaldı kazını

Bir sinek bir kartalı salladı urdu yere

Yalan değil gerçektir ben de gördüm tozunu

*** ***

Bir kut ile güreştim, elsiz ayağım aldı

Güreşip basamadım göyündürdü özümü

Kaf dağından bir taşı şöyle attılar bana

Öylelik yola düştü, bozayazdı yüzümü

*** ***

Balık kavaga çıkmış, zift turşusu yemeğe

Leylek koduk doğurmuş baka şunun sözünü

Gözsüze fısıldadım sağır sözüm işitmiş

Dilsiz çağırıp söyler dilimdeki sözümü

*** ***

Tosbağaya sataştım, gözsüzsepek yoldaşı

Sordum sefer nereye, Kayseri'ye azimli

YUNUS BİR SÖZ SÖYLEDİN,HİÇ BİR SÖZE BENZEMEZ

MUNAFIKLAR YÜZÜNDEN ÖRTTÜN MANA YÜZÜNÜ

*** ***

Issı : Sahibi

Kakımak: Kızmak

Koz : Ceviz

Buhtan : İftira

Çerçi : Seyyar satıcı

Becid : Acele

Küt : Kötürüm

Göyündürmek : Kendi kendine yanmak

Koduk : Sıpa

Gözsüzsepek : Köstebek

Munafık: İçi dışı bir olmayan, sahte müslüman

---

SÖZLERİN ASLI

Ey sözlerin aslın bilen, gel de bu söz kandan gelir

Söz aslını anlamayan, sanır bu söz benden gelir

Söz karadan aktan değil, yazıp okumaktan değil

Bu yürüyen halktan değil, halık avazından gelir

*** ***

Ne elif okudum ne cim varlığındandır kelecim

Bilmeye yüzbin müneccim, taliim ne ıldızdan gelir

Şule bize aydan değil, Aşk eri bu soydan değil

Rızkımız bu evden değil, derya-yı ummandan gelir

*** ***

Biz bir bahane arada, Ayruk de elden ne gele

Hak cun emir eyler, Cana bu keleci andan gelir

Yunus bir dert ile ah et, Kahr evinde neyler rahat

Bu derde derman keffaret, bir ah ile suzdan gelir

*** ***

Kandan : Nereden

Halık : Yaratan, Allah

Elif, cim : Arap alfabesinden harfler

Keleci : Söz

Müneccim : Yıldız falcısı

Ildız : Yıldız

Şule : Işık

Rızk : Nimet

Ayruk : Başka

Kahr : Dert

Derman : İlaç, şifa

Keffaret : Karşılık

Süz : Yanıp tutuşma

---

KOĞIL ÖLÜM ENDİŞESİN

Koğıl ölüm endişesin, Aşıklar ölmez bakidir

Ölüm aşıkın nesidir cun nur-u ilahidir

Ölümden ne korkarsın çünkü hakka yararsın

Bil ki ebedi varsın, Ölmek fasid işidir

*** ***

Kal u bela denmeden, Kadimde bile idik

Biz bir uçar kuş idik , vücut can budağıdır

Yunus beşaret sana, gel derler dosttan yana

Ol kimseye ol ana KULLUN YERCİ aslıdır

*** ***

Koğıl : Bırak

Fasid : Fesatcı, bozguncu

Kal u bela : Yaratanın, Rabliğini ruhlara onaylattığı söz

Kadim : Ezel, öncesi olmayan zaman, Allah

Biliş : Tanışıklık

Beşaret : Müjde

Kullun yerci : Herşey döner (Haktan gelen hakka dönecektir)

---

AŞIKMIDIR

Canını aşk yoluna vermeyen aşık mıdır

Cehdeyleyip ol dosta ermeyen aşık mıdır

Dost sevgisin gönülde, can ile berkitmeyen

Tul-i emel defterin dürmeyen aşık mıdır

*** ***

Nefs arzusundan geçip, aşk kadehinden içip

Dost yoluna er gibi, durmayan aşık mıdır

Dün ü gün ü riyazetde halvetlerde diz çokup

Sohbetlerde baş çatıp, durmayan aşık mıdır

*** ***

Yunus imdi ol dostun, cefasına sabreyle

Yüreğine aşk odun, Urmayan aşık mıdır

*** ***

Cehd : Gayret

Berkitmek : Pekiştirmek

Tül-i emel : Aşırı isteklerden oluşan emeller

Nefs : Öz varlık, can, arzular emeller kaynağı

Riyazet : Nefs terbiyesi

Halvet : Yalnızlık

Cefa : Zorluk, sıkıntı

Od : Ateş

Urmak : Vurmak

---

HAKİKATIN MANASI

Hakikatin manisin şerh ile bilmediler

Erenler bu dirliği, riya dirilmediler

Hakikat bir denizdir, şeriattır gemisi

Çoklar gemiden çıkıp, denize dalmadılar

*** ***

Bunlar gelip kapıya, şeriatta durdular

İçeri giribeni ne vardır bilmediler

Dört kitabı şerh eden, Asidir Hakikatte

Zira tefsir okuyup, Manisin bilmediler

*** ***

Yunus adın sadıktır, bu yola geldin ise

Adın değşirmeyenler, bu yola gelmediler

*** ***

Hakikat : Gerçek, sırların açıldığı makam

Şeriat : Din yolunda dışsal emirleri içeren başlangıç aşaması

Tefsir : Açıklama

---

VÜCUD ŞEHRİ

İşbu vücud şehrine bir dem giresim gelir

İçindeki sultanın yüzün göresim gelir

İşidirim sözünü, göremezem yüzünü

Yüzünü görmekliğe, canım veresim gelir

*** ***

Erenlerin sohbeti, arttırır marifeti

Bi-dertleri sohbetden, her dem süresim gelir

Miskin Yunusun canı, dört tabiat içinde

Aşk ile can sırrına pinhan varasım gelir

*** ***

pinhan : Gizli

---

AŞK ÖDÜ

Aşkın ödü ciğerimi yaka geldi yaka gider

Garip başım bu sevdayı çeke geldi çeke gider

Kar etti firak canıma, Aşık oldum sultanıma

Aşk zincirin dost boynuma, taka geldi taka gider

*** ***

Arada olmasın naşı, onulmaz bağrımın başı

Gözlerimin kanlı yaşı, aka geldi aka gider

Aşık Yunusun sözleri efgan eder bülbülleri

Dost bahçesinde gülleri, koka geldi koka gider

*** ***

Firak : Ayrılık

---

SEMA

Bu sema'a girmeyen sonra peşiman olur

Erişir bizim ile ser-be-ser düşman olur

Dosttur bizi okuyan, üstümüzde şakıyan

Şimd'üçbuçuk okuyan derin Danışman olur

*** ***

Hey biçare Danışman, Et dervişi dervişhan

Dervişlere erişen, işine pişman olur

YUNUS eydur MEVLANA, epsem otur yerinde

Bu sohbete doymayan sonra sevişken olur

*** ***

Epsem : Dilsiz

---

ARİFLER ORTASINDA

Arifler ortasında Sufilik satmayalar

Cun Sufiye ihlas oldu, Aşka riya katmayalar

Ya gel bildiğinden eyit, yahut bilenlerden işit

Teslimin ucun tutup, hiç sözü uzatmayalar

*** ***

Kuran'ı virip idi, gönüle evim dedi

Gönül ev ıssın bilmez ademden tutmayalar

Mumsuz baldır şeriat, tortusuz yağdır tarikat

Dost için balı yağa ne için katmayalar

*** ***

Evvel ADEM yanıldı, uçmakta buğday yedi

İşi HAKtan bilenler şeytandan tutmayalar

Şirin huylar eyleğil, tatlI sözler söyleğil

Sohbetlerde YUNUSu hergiz unutmayalar

*** ***

Arif : ݘlim irfan sahibi

Sufi : Derviş, mutasavvıf

Uçmak : Cennet

Hergiz : Asla

---

HAK İSTEYEN

Ey dünü gün HAK isteyen, bilmezmisin HAK kandadır

Her kandasam anda hazır, kanda bakarsam andadır

İstemegil HAKKI ırak, Gönüldedir HAKKA durak

Sen senliğin elden bırak, tenden içeri candadır

*** ***

Gir gönüle bul andadır, benliğinin defterin dur

Ol has gevher bil andadır sanam kim ol ummandadır

Ol ummanda yüzbin gevher bir zerreden oldu kemter

Ol cana zeval mi erer, canı ab-ı hayvandadır

*** ***

Eyleğil suretin viran, can sırrıdır ona eren

Batın gözüdür dost gören zahir gözü yabandadır

Kim ki gaflet icre geçer, canı zeval suyun içer

Derviş gönlü arşta uçar, çünki mekanı ondadır

*** ***

Ab-ı hayvan : Ebedilik veren su

Batın : İç, gizli

Zahir : Dış, görünen

---

YAR YÜREĞİM YAR

Yar yüreğim yar, gör ki neler var

Bu halk içinde bize güler var

Ko gülen gülsün, HAK bizim olsun

Gafil ne bilir, HAKKI seven var

*** ***

Bu yol uzaktır menzili çoktur

Geçidi yoktur, derin sular var

Girdik bu yola Aşk ile bile

Gurbetlik ile bizi salar var

*** ***

Her kim merdane, gelsin meydane

Kalmasın cana kimde hüner var

Yunus sen bunda meydan isteme

Meydan içinde merdaneler var

*** ***

---

AŞKIN OKU

Dost senin aşkın oku key katı taştan geçer

Aşkına düşen kişi can ile baştan geçer

Dün ü günü zar olur aşkın ile yar olur

Endişesi sen olan, cümle tesvişten geçer

*** ***

Aşkına düşenlerin, yüreği yanar olur

Kendini sana veren, düğeli işten geçer

Dünyanın muhabbeti agülü aşa benzer

Ahırın sanan kişi, agülü aştan gecer

*** ***

Başında aklı olan, ücrete amel etmez

Hurilere aldanmaz, göz ile kaştan geçer

Yunusun gönlü gözü, doludur HAK sevgisi

Sohbet ihtiyar eden, yad u bilişten geçer

*** ***

Key : Pek çok

Tesviş : Kargaşa

Düğeli : Bütün, hepsi

İhtiyar : Seçmek, Seçkin

---

ERENLER NEREDEDİR

Bilirmisiniz ey yarenler, gerçek erenler kandadır

Kanda baksam anda hazır, Kanda isterem andadır

Aşksızlara benim sözüm, benzer kaya yankısına

Bir zerre aşkı olmayan, belli bilin yabandadır

*** ***

Yalancılık eylemeğil aşka yalan söylemeğil

Bunda yalan söyleyenin, anda yeri zindandadır

Ey kend'özün bilmeyen söz manisin bulmayan

Hak varlığın istersen, Us ilm ile Kurandadır

*** ***

Allah benim dediğine, vermiş verir aşk varlığın

Kimdeki var bir zerre aşk Calap varlığı ondadır

Niceler eydur Yunusa Kocaldın sen aşkı koğıl

Bu aşk bize yeni geldi, henuz dahi turfandadır

*** ***

---

AŞKLA GELEN ERENLER

Aşkla gelen erenler içer aguyu nuş eder

Topuğa çıkmayan sular, deniz ile savaş eder

Bu sohbete gelmeyenler, HAK nefesi almayanlar

Sürün onu burdan gitsin, Durur ise çok iş eder

*** ***

Cahildir mani'den almaz oturur kararı gelmez

Öleceğini hiç sanmaz, yüzbin yıllık teşviş eder

Dağ ne kadar yüksek ise yol onun üstünden aşar

Yunus Emrem yolsuzlara yol gösterdi vu hoş eder

*** ***

Nuş etmek : İçmek

Man'i : Anlam

Tesviş : İşkillenme

---

CEFANIN ADI AŞK

Türlü türlü cefanın, adını aşk vermişler

Bu cefaya katlanan, dosta halvet vermişler

Kime ki aşk ulaşa, her dem kaynaya taşa

İyi dirlik hem yavuz, dört yanında durmuşlar

*** ***

Her kim aşk eri ise, aşka müşteri ise

Aşk onun yarı ise, canına öd urmuşlar

Miskin Yunusun canı başında serencamı

Aşka munkir ademi bu meydandan sürmüşler

*** ***

Halvet : Yalnızlık

Serencam : Başa gelen

Munkir : İnkar eden

---

SÖZ OLA KESE SAVAŞI

Sözü bilen kişinin, yüzünü ak ede bir söz

Sözü pişirip diyenin işini sağ ede bir söz

Söz ola kese savaşı, söz ola bitire başı

Söz ola agülü aşı, yağ ile bal ede bir söz

*** ***

Kişi bile söz demini, Demeye sözün kemini

Bu cihan cehennemini, Sekiz cennet ede bir söz

Yunus şimdi söz yatından, söyle sözü gayetinden

Pek sakın o sah katından, Seni ırak ede bir söz

*** ***

Dem : Etki

Kem : Fena, değersiz

Yat : Usul, yol yordam

---

VÜCUDDA BULDUK

Mani evine daldık, vücuda seyran kıldık

İki cihan seyrini, cümle vücudda bulduk

Yedi gök yedi yeri, dağları denizleri

Cenneti cehennemi, cümle vücudda bulduk

*** ***

Tevrat ile incili, Furkan ile Zeburu

Bunlardan beyanı cümle vücudda bulduk

Yunusun sözleri hak, cümlemiz dedik saddak

Kanda istersen anda HAK, cümle vücudda bulduk

*** ***

Furkan : KURAN

Saddak : Doğru

---

BİR NAZARDA KALMAYALIM

Bir nazarda kalmayalım gel dosta gidelim gönül

Hasret ile ölmeyelim gel dosta gidelim gönül

Gel gidelim can durmadan suret terkini urmadan

Araya düşman girmeden gel dosta gidelim gönül

*** ***

Gel gidelim kalma ırak dost için kılalım yarağ

Şeyhin katındadır durak gel dosta gidelim gönül

Terk edelim il u şarı dost için kılalım zarı

Ele getirelim yarı gel dosta gidelim gönül

*** ***

Bu dünyaya kanmayalım fanidir aldanmayalım

Bir iken ayrılmayalım gel dosta gidelim gönül

Biz bu cihandan göçelim ol dost iline uçalım

Arzu hevadan geçelim gel dosta gidelim gönül

*** ***

Kılavuz ol sen bana günilelim dosttan yanate

Bakmayalım önden sona gel dosta gidelim gönül

Bu dünya olmaz payidar aç gözünü canın uyar

Olgıl bana yoldaş u yar gel dosta gidelim gönül

*** ***

Ölüm haberi gelmeden ecel yakamız almadan

Azrail hamle kılmadan gel dosta gidelim gönül

Gerçek erene varalım Hakk'ın haberin soralım

Yunus Emre'yi bulalım gel dosta gidelim gönül

*** ***

Heva : Heves, nefse düşkünlük

Günilmek : Yönelmek, kıskanmak

Payidar, paydar : Devamlı, sürekli

Yarağ kılmak : Hazırlanmak, hazırlık yapmak

Terkin urmak : Terketmek, bırakmak

---

TEHİ GÖRME KİMSEYİ

Tehi görme kimseyi hiç kimsene boş değil

Eksiklik ile nazar erenlere hoş değil

Gönlünü derviş eyle dost ile biliş eyle

Aşk eri şol ma'nide derviş içi boş değil

*** ***

Derviş bilir dervişi Hak yoluna durmuşu

Dervişler Huma kuşu çaylak u baykuş değil

Dervişlik aslı candan geçti iki cihandan

Haber verir sultandan bellidir yad kuş değil

*** ***

Ey Yunus Hakk'ı bilen söylemez hergiz yalan

İkilik ile gelen doğru yol bulmuş değil

*** ***

Tehi : Bos, kimsesiz

Yad : Yabancı, el kişi

Hergiz : Asla

---

HAK CALABIM HAK CALABIM

Hak Calabım Hak Calabım sencileyin yok Calabım

Günahlarımız yarlığa ey rahmeti çok Calabım

Ben eydürem kim ey gani nedir bu derdin dermanı

Zinhar esirgeme beni aşk oduna yak Calabım

*** ***

Kullar senin sen kulların günahları çok bunların

Uçmağına koy bunları binsinler Burak Calabım

Ne sultan ne baylardasın ne köşk ü saraylardasın

Girdin miskinler gönlüne edindin durak Calabım

*** ***

Ne ilmim var ne taatım ne gücüm var ne takatım

Meğer senin inayetin kıla yüzüm ak Calabım

Yarlığağıl sen Yunusu günahlı kulların ile

Eğer yarlıgamaz isen key katı firak Calabım

*** ***

Calab : Allah

Yarlıgamak : Bağışlamak

İnayet : Yardım

Firak : Ayrılık

---

BENİM CANIM UYANIKTIR

Benim canım uyanıktır dost yüzüne bakan benem

Hem denize karışmağa ırmak olup akan benem

Irmak gibi ben çağlaram geh gülerem geh ağlaram

Nefsin ciğerin doğraram kibr u kini yıkan benem

*** ***

Kırdım bu nefsin çerisin bir itdim burc u barusun

Pak eyledim içerisin milketini yuyan benem

Ben hazrete tutum yüzüm ol aşk eri açtı gözüm

Gösterdi bana kendozum ayet-i kul denen benem

*** ***

Şah didarın gördüm ayan hiç gumansuz belli beyan

Kafir ola inanmayan ol didara bakan benem

Benim durur bu cümle iş hikmetimle yaz u kış

Ben bilirim yad u biliş ırılmadan duran benem

*** ***

Bu cümle canda oynayan damarlarımda kaynayan

Kulli dillerde söyleyen kulli dili diyen benem

Nemrud odun ˜brahim'e ben bag u bostan eyledim

Küfür yüzünden doğuban gene ödü yakan benem

*** ***

Ol Hallac-ı Mansur ile söyler idim enel Hakk'ı

Benem gi'nönün boynuna dar urganın takan benem

Ol Hak habibi Mustafa mi'raca edicek sefer

Ol dem canım hak eyledim ol sırrı duyan benem

*** ***

Şimdi adım Yunus durur ol demde İsmail idi

Ol dost için Arafat'a kurban olup çıkan benem

Cerh benim hükmümdedir her kanda ben oturmusam

Mülk benim elimdedir yıkan benem yapan benem

*** ***

Sa'd benem said benem Yunus dahi benimledir

İlm-i ledundur ustadım ol esrarı duyan benem

*** ***

Burcu u baru : Kule ve hisar

Milket : Memleket

Didar : Yüz, Allah'ın cemali

Kulli : Hepsi, tümü

Hak : Toprak

Yüz tutmak : Yönelmek

Yad u biliş : Tanıdık tanış

Cerh : Gök, felek

Said : Kutlu, Allah'ın beğendiği

Sa'd : Uğurlu, mübarek

---

HER KAÇAN ANARSAM SENİ

Her kacan anarsam seni kararım kalmaz Allahım

Senden ayrı gözüm yaşın kimseler silmez Allahım

Sensin ismi baki olan sensin dillerde okunan

Sensin aşkına dokunan kendini bilmez Allahım

*** ***

Sen yarattın cism u cani sen yarattın bu cihanı

Mülk senindir kerem kkaıl kimsenin olmaz Allahım

Okunur dilde destanın açılır bag u bostanın

Sen baktığın gülistansın gülleri solmaz Allahım

*** ***

Aşk bahrna dalmayan canını feda kılmayan

Senin cemalin görmeyen meydana gelmez Allahım

Zor olur aşıkın işi durmaz akar gözün yaş

Senden ayrı düşen kişi didarın gö”rmez Alahım

*** ***

Aşık Yunus seni ister lütf eyle cemalin göster

Cemalin gören aşıklar ebedi ölmez Allahım

Kacan : Ne vakit ki

Kerem : Cömertlik

Cism u can: Beden ve Ruh

Kan : Maden Ocağı

Didar : Allahın cemali,yüz

---

TEHİ GÖRMEN SİZ BENİ

Tehi görmen siz beni dost yüzün görüp geldim

Baki devr-i rüzgigar dost ile sürüp geldim

Oldur söyleyen dilde varlık dostundur kulda

Varlığım hep ol ilde ben bunda garip geldim

*** ***

Bezirganam mataım çok dest-girim ustadım Hak

Ziyanım assıya cümle anda değişip geldim

Yer u gök yaratıldı aşk ile bünyad oldu

Toprağa nazar kıldı aksırdı durup geldim

*** ***

Gördüm yedi tamusun anda sekiz uçmağın

Korkudan günahımı anda sızdırıp geldim

İşi oldum kudretten bahanem bir avretten

İnayet oldu Hak'tan ölü dirgörüp geldim

*** ***

Adem olup durmadan nefsin boynun burmadan

Yanıldım buğday yedim uçmaktan sürülüp geldim

Musayla Tur'a çıktım binbir kelime dedim

Bu Hak bizi ne bilsin anda bilinip geldim

*** ***

Nuh oldum tufan için çok duruştum din için

Duymayanın tagadan suya boğdurup geldim

Yalan değildir sözüm bak yüzüme aç gözün

Dah'örtülmedi izim uş yoldan erip geldim

*** ***

Çerçiş oldum basıldım Mansur oldum asıldım

Hallac pamuğu gibi bunda atılıp geldim

Eyyüb oldum tenime cefa kıldım canıma

Çağırdım Sübhanıma kurtlar duruyup geldim

*** ***

Zekerya oldum kaçtım erdim ağaça geçtim

Kanım dört yana saçıp tepem deldirip geldim

Yalınız Sübhan idi peygamberler can idi

Yunus hod pinhan idi suret değişip geldim

Dirgörmek : Diriltmek

Taga : Taka, büyük kayık

Pinhan : Gizli

Dürümek : Bir araya getirmek

---

BEN BİR ACEB İLE GELDİM

Ben bir aceb ile geldim kimse halim bilmez benim

Ben söylerem ben dinlerem kimse dilim bilmez benim

Benim dilim kuş dilidir benim ilim dost ilidir

Ben bülbülem dost gülümdür bilin gülüm solmaz benim

*** ***

Ol dost bana gelsin demiş sundum kadeh alsın demiş

Aldım kadeh içtim şarab ayruk gönlüm ölmez benim

Ne Tür'üm var ne durağım hiç yerde yoktur kararım

Hakk'a münacaat etmeye belli yerim olmaz benim

*** ***

Sor durduğum yeri bana gelirsen gösteren sana

Bir zerrece Hak'tan ayrı gözüm nesne görmez benim

Tur dağında bir tecelli gör Musi'ye neler kıldı

Yunus eydur Hak katında sözüm geri kalmaz benim

*** ***

Tecelli : Görünmek

Ayruk : Ayrı, başka

Göğnü : Yanmak, yanık

Tap : Yeter, kafi

Zari kılmak : Ağlamak, inlemek

Dar : Ev, yurt, darağacı

Munkir : İnkar eden

---

HER KANCARU DÖNER İSEM

Her kancaru döner isem aşk iledir işim benim

Öldür gönlümde teşvişim hem aşktır yoldaşım benim

Aşıklara göynür özüm onuncun faşolur razım

Göriceğiz aşıkları kaynar içim dışım benim

*** ***

Bu aşk bize rahmanidir hem canımızın canıdır

Onun icin şeytan ile her dem bu savaşım benim

Benim canım bir kuştur kim gövdem onun kafesidir

Dosttan haber geliceğiz birgün uçar kuşum benim

*** ***

Geldim dünyayı seyrettim ya bugün ya yarın gittim

Ben bunda eğlenemezem bunda bitmez işim benim

Yunus eydur ben aşıkam hem aşıkam hem sadıkam

Bu ayruk aşıklar gibi yoktur arayışım benim

*** ***

Kancaru : Nereye

Teşviş : Kargaşalık

Göynümek : Kendi kendine yanmak

Faşolmak : Açığa çıkmak, belli olmak,

Raz : Sır, gizli şey

Rahmanı : İlahi

Arayış : Sus, bezek

---

Ertan Türkmen